Katarakt, gözün doğal merceğinin saydamlığını kaybederek bulanıklaşması durumudur. Bu bulanıklık, ışığın retinaya ulaşmasını engeller ve görme kalitesini azaltır. Genellikle yaşlanma ile ortaya çıkar ancak travma, ilaçlar veya bazı hastalıklar da katarakta yol açabilir.

En sık 60 yaş üzeri bireylerde görülür. Ancak şu durumlarda daha erken yaşta da oluşabilir:

• Uzun süreli kortizon kullanımı
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Göze alınan darbeler
• Gözde geçmiş ameliyatlar
• Sigara ve yoğun güneş ışığına maruz kalma
• Doğumsal (konjenital) nedenler

• Bulanık veya sisli görme
• Renklerin soluk veya sarımsı görünmesi
• Gece görmede azalma, ışık parlamaları
• Okuma veya yakını görmede güçlük
• Sık sık gözlük numarasının değişmesi
• Çift görme (özellikle tek gözde)

Bu belirtiler yavaş ilerler ve genellikle her iki gözü de etkiler.

Katarakt, merceği oluşturan proteinlerin zamanla bozulması sonucu saydamlığın kaybolmasıyla oluşur. En yaygın neden yaşlanmadır. Bunun yanında:

• UV ışınlarına uzun süre maruz kalmak
• Sigara ve alkol kullanımı
• Diyabet ve hipertansiyon
• Travma (göz yaralanmaları)
• Kortizon gibi bazı ilaçların uzun süreli kullanımı
• Genetik faktörler

Göz doktoru tarafından yapılan detaylı göz muayenesiyle teşhis edilir. En sık kullanılan testler:

• Görme keskinliği testi: Görme netliğini ölçer.
• Biyomikroskop (yarık lamba) muayenesi: Göz merceğindeki bulanıklığı inceler.
• Retina muayenesi: Kataraktın retinayı etkileyip etkilemediğini gösterir.

Tedavi edilmezse görme yavaş yavaş azalır, günlük aktiviteler zorlaşır ve bazı durumlarda tam görme kaybına kadar ilerleyebilir. Ayrıca, ileri katarakt göz tansiyonunu (glokom) tetikleyebilir.

Kataraktın tek kesin tedavisi cerrahidir. İlaç, damla veya gözlükle geçirilemez. Modern tedavi yöntemi fakoemülsifikasyon (fako) cerrahisidir — bulanıklaşan mercek ultrason dalgalarıyla temizlenir ve yerine yapay bir mercek (göz içi lens) yerleştirilir.

Ameliyat genellikle 10–20 dakika sürer ve damla anestezi altında yapılır. Hasta ağrı hissetmez ve genellikle aynı gün taburcu olur. Görme birkaç gün içinde hızla düzelir.

• Doktorun verdiği damlalar düzenli kullanılmalıdır.
• Göze su, sabun veya toz kaçmamalıdır.
• Bir hafta boyunca ağır kaldırılmamalı, eğilmemelidir.
• Göz ovuşturulmamalıdır.
• Kontrol muayeneleri aksatılmamalıdır.

Katarakt ameliyatıyla doğal mercek alındığı için aynı katarakt tekrar oluşmaz. Ancak arka kapsül bulanıklığı